آشنایی با خواص عدس و غذاهایی که با عدس تهیه می‌شوند

عدس از دسته حبوبات و نوعی دانه خوراکی است که قدمت آن به چندهزار سال قبل می‌رسد. برای اولین بار این ماده غذایی در خاور نزدیک یا آسیای غربی و مناطق مدیترانه‌ای کشف و مصرف شد و جز غذاهای رایج در آن زمان بوده است. از آنجایی که عدس شبیه به لنز است، کلمه لاتین آن هم از نام لنز آمده است. عدس انواع مختلفی مثل عدس قهوه‌ای، سبز، قرمز، پوی، سیاه و سبز دارد که در ادامه مطلب درباره آنها صحبت خواهیم کرد.

انواع عدس

عدس قهوه‌ای: عدس قهوه‌ای رایج‌ترین نوع آن است که همه ما آن را می‌شناسیم و غذاهایی مثل عدس پلو و عدسی را با آن درست می‌کنیم. این نوع عدس با پخته شدن شکل خود را از دست نمی‌دهد و تنها زمانی له می‌شود که زمانی بیش‌تر از پخت خود روی حرارت باشد. زمان مناسب برای پخته شدن عدس قهوه‌ای 20 دقیقه است و نیازی به خیس خوردن قبل از پخته شدن هم ندارد. غذاهایی که با عدس قهوه‌ای پخته می‌شود، عدسی و عدس‌پلو است. عدسی غذایی مانند سوپ است که با عدس و آب آن پخته می‌شوئ. برای تهیه عدسی، عدس قهوه‌ای را در آب روی شعله قرار می‌دهند تا بپزد و برای طعم‌دار کردن آن از نمک و فلفل استفاده می‌کنند. البته بعضی‌ها پیازداغ، کره، سیب‌زمینی خرد شده و تکه‌های مرغ یا گوشت هم به آن اضافه می‌کنند و این کار سلیقه‌ای است. عده‌ای هم عدسی را با گلپر می‌خورند. از آنجایی که گلپر  ضدنفخ است مصرف آن با عدسی خوب است و نفخ آن را می‌گیرد.

عدس قهوه‌ای

عدس پوی: این عدس از منطقه لو پوی فراسنه آمده و طعم تندی دارد. این عدس شبیه به عدس قهوه‌ای است اما متمایل به رنگ سبز است. عدس پوی طعم تندی دارد و به همین جهت ترکیب آن با ماهی سالمون و جعفری خوشمزه می‌شود. برای تهیه این غذای خوشمزه و پرخاصیت، ابتدا این عدس را در آب می‌جوشانند تا بپزد و به آن نمک و فلفل سیاه می‌زنند. عدس‌ها را آبکش کرده و با خردل و جعفری مخلوط می‌کنند. مخلوط را در بشقاب ریخته و روی آن لیمو ترش برش داده شده می‌ریزند و در نهایت لایه آخر سالمون گریل شده را قرار می‌دهند.

 

عدس پوی

عدس سبز: رنگ این عدس بین سبز و قهوه‌ای است و طعم آن کمی تند است و زمان پخت نسبتا زیادی لازم دارد و حدود 45 طول می‌کشد تا پخته شود. عدس سبز بعد از پخت هم نرم نمی‌شود و به همین علت برای سالاد و به طور کلی برای سبزیجات کنار غذا مثل ماهی و گوشت گریل شده مناسب است. اندازه این عدس کمی بزرگ‌تر از سایر عدس‌هاست.

عدس سبز

عدس زرد و قرمز: این نوع عدس سریع له شده و سریع هم پخته می‌شود و معمولا در غذاهای هندی وجود دارد. این نوع عدس معمولا بعد از پخت خمیر مانند می‌شود و کمی لعاب می‌اندازد. به همین دلیل برای سوپ، پوره و خورش مناسب است. یکی از غذاهای محبوب با عدس قرمز، خوراک دال عدس است. برای تهیه این غذا ابتدا گوجه فرنگی را با مقداری آب در مخلوط‌کن ریخته و میکس کنید و سیب‌زمینی‌ها را نگینی خرد کنید. عدس، سیب‌زمینی، گوجه له شده و آب را همراه با ادویه‌هایی مثل فلفل و نمک در قابلمه‌ای ریخته و بگذارید با شعله زیاد جوش بیاید و سپس حرارت را کم کنید و تا به مدت یک‌ساعت پخته شود. اگر مایل باشید می‌توانید بعد از آماده شدن آن را میکس کنید تا تمام مواد آن، یکدست شود.

عدس زرد و قرمز

عدس بلوگا یا عدس سیاه: این عدس شبیه به خاویار است که برای سالادهای گرم مناسب است. عدس سیاه معمولا بین 20 تا 30 دقیقه طول می‌کشد تا پخته شود. یکی از غذاهایی که با عدس سیاه درست می‌شود، عدس با نعنا و ماست است. ابتدا روغن را در تابه گرم کرده و به آن پیاز و سیر اضافه کرده و تفت دهید. سپس عدس سیاه را همراه با آب به آن اضافه کرده و بگذارید تا بجوشد و بعد شعله را کم کنید. در نهایت با نمک، فلفل و سرکه مزه‌دار کنید. مخلوط را در کاسه ریخته و روی آن ماست و نعنا بریزید.

 

عدس سیاه

خواص عدس

یکی از مفیدترین مواد خوراکی عدس است که خیلی‌ها آن را نادیده گرفته و جایی برای آن در سبد غذایی خود اختصاص نمی‌دهند. احتمالا بعد از مطالعه این متن و آشنایی با خواص بی‌شمار این ماده غذایی، تمایل بیش‌تری به تهیه غذا با عدس دارید. عدس یک ماده مغذی است که سرشار از مواد معدنی، پروتئین و فیبر است. درواقع هر 100 گرم عدس این میزان از مواد مورد نیاز بدن شما را تامین می‌کند:

  • 45 درصد فولات
  • 36 درصد از آهن
  • 70 درصد از منگنز
  • 28 درصد فسفر
  • 58 درصد از تیامین
  • 14 درصد پتاسیم
  • 127 درصد ویتامین B6

خواص عدس

هم‌چنین عدس منبعی از ریبوفلاوین، نیاسین، پانوتنیک اسید، منیزیم، روی، مس، منگنز و سلنیوم است. به طور کلی مصرف غذاهای گیاهی با کاهش خطرات احتمالی برای سلامتی همراه است. بسیاری از مطالعات نشان داده‌اند که افزایش  مصرف مواد غذایی گیاهی مانند عدس خطر ابتلا به چاقی، دیابت، بیماری‌های قلبی و مرگ و میر را کاهش می‌دهد و در عین حال باعث افزایش چربی پوست و مو، انرژی و کاهش وزن می‌شود. در ادامه مطلب مهم‌ترین خواص عدس را توضیح خواهیم داد.

مشاهده موضوع پیشنهادی  طرز تهیه انواع عدس پلوی مجلسی و خوشمزه

 سلامت قلب

از آنجایی که عدس دارای فیبر، اسید فولیک و پتاسیم است به سلامت قلب کمک می‌کند و موجب بهبود خون در جریان رگ‌های قلب می‌شود. بر اساس گزارش انجمن قلب آمریکا، آن اندازه‌ای که فیبر باعث کاهش کلسترول بد می‌شود، خیلی بیش‌تر از یک رژیم غذایی کم چرب است. عدس منبع سرشاری از پروتئین است و می‌تواند جایگزین خوبی برای گوشت باشد. هم‌چنین پتاسیم، کلسیم و منیزیوم عدس، فشار خون را کاهش می‌دهد که این امر به سلامت قلب کمک می‌کند.

عدس؛ ماده‌ای حیاتی برای دوران بارداری

فولات برای جلوگیری از معلولیت‌های مادرزادی جنین مهم و حیاتی است. تحقیقات نشان داده است که اگر یک‌سال قبل از بارداری فولات به بدن مادر برسد، احتمال زایمان زودرس 50% کاهش میابد. بهتر است زنان در دوران بارداری، 400 میلی‌گرم فولیک به صورت روزانه مصرف کنند. حال آنکه یک فنجان عدس، 90% این میزان را تامین می‌کند.

خاصیت ضد سرطانی عدس

سلنیوم ماده معدنی است که در بیش‌تر غذاها وجود ندارد اما عدس از معدود مواد غذایی است که دارای سلنیوم است که از التهاب و رشد تومور جلوگیری می‌کند. هم‌چنین این ماده نقش آنزیم‌های کبدی را ایفا می‌کند و به سم‌زدایی برخی از ترکیبات سرطانی کمک می‌کند.

مبارزه با خستگی و بی‌حالی

عدس غذایی فوق‌العاده برای تولید و حفظ انرژی است که با خستگی مبارزه می‌کند. یکی از دلایل خستگی، کمبود آهن است که معمولا زنان بین 18 تا 50 سال در معرض آن هستند. از آنجایی که عدس منبع خوبی از آهن است و یک فنجان عدس، بیش از یک‌سوم آهن موردنیاز بدن را روزانه تامین می‌کند، بهتر است زنان عدس را بیش‌تر در برنامه غذایی خود بگذارند. آهن دو نوع “هم” و “غیرهم” دارد که آهن غیرهم راحت‌تر جذب بدن می‌شود و در عدس و سایر منابع غیرگوشتی این آهن موجود است. بنابراین با مصرف عدس به جای گوشت می‌توانید آهن مورد نیاز بدن را تامین کنید.

کاهش اشتها و بهبود دستگاه گوارشی

فیبر موجود در عدس باعث کاهش اشتها می‌شود و احساس سیری کامل برای مدت طولانی به وجود می‌آورد و مصرف کلی کالری را کاهش می‌دهد. عدس به خاطر داشتن فیبر زیاد از یبوست هم جلوگیری کرده و برای دستگاه گوارش مفید است. درواقع همین خاصیت عدس برای سلامت روده بزرگ مفید است و از سرطان روده جلوگیری می‌کند.

عدس را همراه با چه چیزهایی بخوریم؟

مواد غذایی حاوی ویتامین C: همان‌طور که اشاره کردیم، عدس سرشار از آهن است پس برای جذب بیش‌تر و بهتر آهن، بهتر است که مواد غذایی حاوی ویتامین C با آن مصرف شود. بنابراین فلفل سبز، گوجه‌فرنگی، کلم، مرکباتی مثل لیموترش همراه با عدس موجب جذب بیش‌تر آهن می‌شود. مثلا اگر عدسی می‌خورید بهتر است لیموترش روی آن بریزید تا هم طعم بهتری داشته باشد و هم جذب آهن آن بیش‌تر شود. از آنجایی که عدس سبز بعد از پخته شدن هم نرم نمی‌شود و برای سالاد مناسب است، ترکیب آن با گوجه فرنگی در سالاد بسیار مفید است و گوجه‌فرنگی به خاطر ویتامین C جذب بیش‌تر آهن عدس می‌شود.

مواد غذایی حاوی میتونین: اسید آمینه واحد تشکیل دهنده پروتئین است و عدس که سرشار از پروتئین است، یک نوع اسید آمینه کم دارد که نام آن میتونین است. حال اگر عدس  با مواد غذایی که میتونین دارند میل شود، پروتئین آن کامل می‌شود. از جمله مواد غذایی که دارای این نوع اسید آمینه است می‌توان به جو، آجیل، تخم‌مرغ، گوشت و پنیر اشاره کرد. مثلا می‌توانید در عدسی مقداری گوشت هم بیندازید یا زمانی که سالاد را با عدس سبز درست کردید، مقداری آجیل هم در آن بریزید.

مضرات احتمالی عدس

با اینکه فیبر موجود در عدس، موجب بهبود عملکرد دستگاه گوارشی می‌شود اما مصرف بیش از حد آن نتیجعه عکس داشته و موجب یبوست می‌شود. هم‌چنین مصرف زیاد پروتئین موجب کار کردن بیش از حد کلیه برای خارج کردن پروتئین اضافی می‌شود و ممکن است موجب بیماری‌های کلیوی می‌شود. یکی دیگر از عوارض مصرف زیاد عدس، ایجاد نفخ و باد شکم است و در روده بزرگ گاز تولید می‌کند. مصرف زیاد عدس خون را غلیظ می‌کند و سرعت جریان خون در رگ‌ها کم شده و مشکلاتی مثل ضعف بینایی، مشکلات عصبی، سوزش ادرار و درد بواسیر به وجود میاورد.

 

 

آشنایی با خواص عدس و غذاهایی که با عدس تهیه می‌شوند
2 (40%) 1 vote[s]

نیلوفر سعیدی هستم؛ دانش‌آموخته رشته مطالعات‌فرهنگی و رسانه از مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه تهران و دوره کارشناسی رو هم در دانشگاه علامه طباطبایی، روابط عمومی خوندم. بیشتر پژوهش‌های دانشگاهی‌ رو درباره مصرف و سبک زندگی انجام دادم. در حال حاضر پرسونای بخش بازاریابی شرکت ریحون هستم و در ویدیوهایی که ریحون برای شبکه‌های اجتماعی می‌سازه، بازی می‌کنم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*